Nasıl Yapılır?

Hard Disk Kurtarma Rehberi

İster işletim sistemi barındırıyor olsun, ister kişisel verileri sakladığımız bir depolama alanı vazifesi görsün, harici disklerin tamamı başlarına bir hal geldiği an son derece can sıkıcı olabiliyor. Peki bozulan hard disk nasıl kurtarılır? Hard disk içerisindeki verileri kurtarmanın en kolay yolu nedir? Hard Diskin bozulacağını önceden anlamak mümkün mü? Bozulduktan sonra hard disk kurtarılabilir mi ve bu nasıl anlaşılır? Hardi Disk Kurtarma ile ilgili olarak İnternet üzerinde  son derece gerekli / gereksiz birçok makale bulunuyor. Bunların bazıları yarımşar saatlik video – ropörtaj formatında işi iyice uzman seviyesine çekecek kadar fazla üst perdeden bilgi verirken, bazıları da hepimizin bildiği basit şeyleri anlatmaktan öteye gidemiyor.

 

Bu yazının amacı, hard disk kurtarma rehberi başlığı ile bir harici disk içerisinde yer alan bilgileri kaybetmeden önce yani hard diskimiz bozulma emareleri gösterirken bunu anlamak, bozulduktan sonra da tamir edilebilir mi edilemez mi bunu anlamanızı kısa yoldan sağlamaktır. Bu yazıda detaylı program önerileri, adım adım hard disk kurtarmanın aşamaları gibi unsurlara, net üzerinde bu tip makalelerin fazlalığı nedeniyle yer verilememektedir. Ancak hard diskinizin nesi var sorusuna cevap ararken, internetteki bilgi çöplüğünde kaybedeceğiniz vaktin önüne geçmenize yardımcı olacaktır.

 

Özetle amaç, hard diskinizde sorun varsa burayı okuyun, kurtarılabilecek bir şeyse ona göre araştırmaya başlayın. Zaten umut yoksa hiç boşuna vakit kaybetmeyin demenizi sağlayacak bir kaynak ortaya koymaktır.

 

Hard Disk’in Bozulacağı Önceden Nasıl Anlaşılır?

Elbette hard disk sorunları ile ilgili can sıkıcı hususları deneyimlemeden önce bunun farkına varmak ve bozulmak üzere olan bir hard diskteki verileri yedeklemek ilk ve en mantıklı adım olarak görünüyor. Bunu elbette anlamanın, yine aslında internet yazılarının çoğunda yer aldığı şekilde birkaç yolu var. Hard diski bozulmadan önce anlamak konusunda eğer hard diskiniz:

 

  • Bilgisayara taktıktan sonra (taşınabilir harici diskler için geçerlidir) eskisine nazaran daha uzun sürede algılanmaya başladıysa
  • Bilgisayara takıtıktan sonra (taşınabilir harici diskler için geçerlidir) “Bu bilgisayara Takılı Usb aygıtlarından birisi çalışmadığından windows aygıtı tanımıyor” (Resim 1) uyarısı alınıyor ancak tekrar çıkarıp takınca veya başka bir USB slotu denenince çalışmaya başlıyorsa
  • Benzer şekilde  “USB aygıtı tanınmadı: Bu bilgisayara bağlı olan aygıtlardan biri arızalandı ve Windows bu aygıtı tanımıyor” uyarısı alınıyor, USB bağlantı kablosu ile oynayınca veya farklı şekillerde takmaya çalışınca zaman zaman Windows hard diski okuyabiliyorsa
  • Hard disk’i taktıktan sonra windows USB cihaz algılama sesi duyuluyor ve kısa süre sonra USB aygıtı çıkarma sesi geliyor, fakat USB bağlantı kablosu ile biraz oynayınca windows harici taşınabilir diski görüyorsa (bu sorun kablo kaynaklı da olabilir, fakat elinizde deneme yapacak ikinci bir USB kablosu yoksa Harici Diskinizi yedeklemeniz önerilir)
  • Veya hard disk takılınca zaman zaman “USB aygıtı tanınmadı: Bu bilgisayara bağlı olan aygıtlardan biri arızalandı ve Windows bu aygıtı tanımıyor” uyarısı alınıyorsa (dikkat: bu uyarı ile önceki maddelerdi uyarı farklı ifadeler içeriyor!)
  • Hard diskiniz (sabit diskler için de geçerlidir) çalışırken tıkırtılar çıkarıyor, bazı dosyaları açarken bekleyip bu beklemenin ardından birden çalışmaya başlıyorsa
  • Bir işlem yaparken veya bir dosya kopyalarken ani bir takılma söz konusu olup, bu takılma hard diski söküp taktıktan veya bilgisayarı kapatıp açtıktan sonra olmuyorsa
  • Hard diskten (sabit diskler için) tıkırtı haricinde, dönüş hızının çok fazla dışarıdan duyulacak şekilde çalıştığına dair sesler gelmeye başladıysa ve önemli bir kopyalama/işlem yaparken bilgisayar fanı aşırı çalışıyorsa

 

muhtemelen kısa bir süre sonra su koyverecektir sonucunu çıkarabilirsiniz… Bir an önce yeni bir harici disk veya sabit disk alıp bilgileriniz yedeklemeniz şiddetle tavsiye olunur.

 

 

Bu bilgisayara Takılı Usb aygıtlarından birisi çalışmadığından windows aygıtı tanımıyor
Resim 1 – Windows USB Aygıtı Tanınmadı Hatası

 

Fiziksel Olarak Bozuk Hard Diskler

Burada elbette yanlışlıkla format atılan hard diskteki verileri kurtarmaktan söz etmeyeceğiz. Bunun için birçok recovery programı bulunmakta ve kolaylıkla erişebileceğiniz onlarca yazı, açıklama, video paylaşılmakta.  Burada bahsi geçenler normalde çalışırken bir anda çalışmamaya başlayan harici taşınabilir disk veya sabit disklerdir. Bozuk hard diskleri aslında 2 kategoride değerlendirmek gerekiyor.

Bozuk hard diskim var, acaba verileri kurtarabilir miyim?

Bu sorunun cevabını vermek aslında sorunun içinde gizli denilebilir. Eğer elinizdeki hard disk gerçekten bozulmuşsa yani “bozuksa” ve fiziksel olarak içerisindeki devre kartı veya okuyucuları çalışmıyorsa bu noktada yapılabilecek tek şey profesyonel bir veri kurtarma şirketine giderek harici diskinizi teslim etmektir. Çoğu şirketin hard diskinizi ücretsiz analiz ediyor olduğunu ve hard diskten veri kurtarma ücretlerinin yaklaşık 100 dolardan başladığını belirtelim. Ancak buradaki olumsuz nokta bu şirketlerin tamamının kurtarılması için teslim ettiğiniz diski ve kurtardıkları bilgileri size aktardığı (donör disk) diski size geri vermeyecek olmalarıdır. Yani hem sizin diskiniz onlarda kalacak hem de kurtarılan verileri koydukları diski geri alacaklar… Bir de eğer hard diskinizi kurtarma denemesi yaptınız ve başarısız olduysanız, bu şirketler genellikle ya diskinizi kabul etmez ya da ekstra tarife ile sizi ücretlendirir.  Peki bozuk hard disk yani artık umudu kesmemiz gereken hard disk nasıl o hale gelir, neden bozulur?

 

  • Ani elektrik akımı değişiklikleri sonucu, devre kartı bozulduysa
  • Herhangi bir metal cisim değmesi sonucu hard disk devresi yandıysa (kısa devre yaptıysa)

 

Bu iki durumda hard diski kurtarmayı denemenin iki yolu vardır. Birincisi devre kartını değiştirmek ya da bir diğer deyişle hard diske SATA (ya da IDE) ve  elektrik kabloları taktığımız yeşil kartı sökmek ve yerine yenisini takmaktır. Bunu yapmadan önce test etmeniz gereken şey, mevcut hard diskinizi bilgisayara taktığınızda herhangi bir çalışma, yani hard disk motorunda hareket olmamasıdır. Eğer hard disk çalışıyorsa o zaman yapılacak şey başkadır. Dolayısı ile bozuk  hard diskte fiziksel bir hareket olmaması gerekir.

Yapılacak denemelerden ilki, hard disk kurtarma operasyonlarından en risksiz olanı denebilir. Temel amaç, yüksek ihtimalle birbiri ile aynı olan ve çalıştığınızdan emin olduğunuz bir başka hard diskin iç kısmındaki yeşil elektrik devresi kartını (Resim 2)  sadece 5-6 vida çıkararak ve hard disk üzerindeki elektrik soketini sökerek çıkartmak ve yenisi ile değiştirmektir. Bu soketi farklı bir harici diskten bulabileceğiniz gibi Alibaba gibi bazı Çin menşeili sitelerde de bulmanız mümkündür. Buradaki varsayım, hard diskin içinde değil de dışındaki elektrik soket bağlantısını arızalanmış olması ihtimalidir. Bu ihtimal size mantıklı geliyorsa, hard disk elektrik soket devresi nasıl değiştirilir konulu video veya yazılara başvurabilirsiniz.

 

Hard-Disk-Devre-Karti
Resim 2 – Hard Disk Elektrik Bağlantı Devre Kartı (Yeşil)

 

Eğer bu değişiklik işe yaramadıysa, 2. ve çok daha riskli olan alternatif optik okuyucu devresinin değiştirilmesidir. Bu gerçekten ciddi bir işlemdir ve çok fazla tavsiye edilmez. Zira hem başka bir hard diskten böyle bir devreyi sökmek zordur, bulması da kolay değildir hem de 3 parçalı bu yapı içerisindeki elektrik devresi kısmını (Resim 3) transfer ettikten sonra optik okuyucu iğnesini diskler arasına düzgün yerleştirmek riskli bir işlemdir. Keza bu işlemi yaparken disklere kesinlikle temas etmemeniz hatta bu işlemi yaptığınız ortamda toz dahi olmamasının gerektiği gibi durumlar, işin ciddiyetini ve zorluğunu ortaya koymaktadır. Bu sebeple eğer bu işlemi yapacaksanız diskinizi riske atmayı göze alıyorsunuz demektir.

 

Hard-Disk-Optik-Okuyucu-Devre-Kartı
Resim 3 – Hard Disk Optik Okuyucu Devre Kartı (Turuncu)

 

Windows Tarafından Algılanan Hard Diskler

Eğer sabit diskinizi bilgisayara taktığınızda Windows tarafından USB algılama sesini duyuyorsanız yapmanız gereken şey hard diskinizin nasıl göründüğünü ve ne şekilde algılandığını anlamaya çalışmaktır. Eğer diskiniz normal şekilde Bilgisayarım penceresinde görünüyor ancak içerisine girmeye çalışınca disk biçimlendirme uyarısı (Resim 4) geliyorsa, diskiniz normal şartlar altında çalışıyor ancak içerisindeki dosyaların listelendiği yazılım sistemi, bir şekilde silinmiş demektir. Bu durumda veri kurtarma programlarını kullanmanız işe yarayabilir. Hatta diskinizi bilgisayarım penceresinde görüyor ancak üzerine sağ tıklayıp özellikler dediğinizde hard diskinizi 0 sıfır bayt olarak görüyorsanız (Resim 5) yine hard diskinizin birazdan anlatacağımız kontrolü yaparak kurtarılabilir olduğunu görmeniz muhtemeldir.

 

Resim 4 - Hard Disk Biçimlendirme Uyarısı
Resim 4 – Hard Disk Biçimlendirme Uyarısı

 

Resim 5 - Bilgisayarım - Hard Disk Özelliklerinde Boyutun Sıfır Byte Görünmesi
Resim 5 – Bilgisayarım – Hard Disk Özelliklerinde Boyutun Sıfır Byte Görünmesi

 

Benzer şekilde mutlaka kontrol etmeniz gereken bir diğer alan, bilgisayarınızdaki tüm diskleri, bölümlemeleri (partition) ile birlikte listeleyen ve windows arama penceresinden rahatlıkla ulaşabileceğiniz Bilgisayar Yönetimi bölümü içerisinde yer alan Disk Yönetimi bölümüdür. Örneğin bilgisayarım kısmında az önce bahsettiğimiz şekilde harici diskiniz bir sürücü harfi ile (örneğin F:) görünüyor olsun veya olmasın, Disk Yönetimi bölümü sorumuza cevap alacağımız yegane alandır.  Eğer hard diskinizin herhangi bir sürücü adı yoksa veya özelliklerinde boyutu sıfır byte görünüyorsa Disk Yönetimi kısmına bakarak harici diskimizin durumunu anlayabiliriz.

Eğer bu bölümde diskimiz taralı alan ile gösterilen bölümdeki gibi Ayrılmamış bir veri bütünü şeklinde görünüyorsa (Resim 6) ve yanında çevirimiçi ibaresi varsa bu durumda hard diskimizi kurtarabilmek mümkündür. Sorunumuz, Windows tarafından algılanan ancak Bilgisayarım penceresinde sürücü harfi çıkmayan bir hard disk ise, sağ tıkladığımızda çıkan menüde “Sürücü Harfi ve Yolu Değiştir” ibaresini seçmemiz diskimizin yeniden çalışmasına neden olacaktır. Bu sürücüyü benzer şekilde çalıştır dediğimizde, Windows tarafından tanınan fakat Bilgisayarımda görünmeyen hard disk problemi de çözülmüş olacaktır. Bu durum, harici diskimizi normal bir disk gibi değil de, Aygıtlar ve Yazıcılar bölümünde herhangi bir USB cihazıymış gibi, “IDE/SATA to USB bridge” olarak görmemiz durumunda da geçerli olacaktır. Bir istisna hariç…

 

 

 

 

Resim 6 - Hard Disk Ayırılmamış Alan
Resim 6 – Hard Disk Ayırılmamış Alan

 

O istisna, diskimiz bilgisayara taktığımızda “IDE/SATA to USB bridge” aygıtı olarak görünmekte ve Windows tarafından algılanmakta olup, Bilgisayarımda hiçbir şekilde gözükmemesi ve Disk Yönetimi kısmında “Bilinmiyor” ibaresiyle diskimizin listeleniyor olduğu durumdur (Resim 7). Bu durumda deneyeceğimiz tek bir olasılık vardır ve o da Diskin üzerine sağ tıklayarak Aç demektir.

 

Resim 7 - Harici Disk Bilinmiyor
Resim 7 – Harici Disk Bilinmiyor

 

Bu Aç eylemi sonucunda, Disk Yönetimi kısmında yanında kırmızı bir ok ikonu ile bulunan ve “Bilinmiyor” ibaresi ile listelenen aygıtımız eğer bize Veri Hatası (Döngüsel Artıklık Denetimi) yani ingilizce işletim sistemindeki ifadesi ile “data error cyclic redundancy check” hatası veriyor ise (Resim 8)  işte bu durumda hard diskimiz ne yazık ki geri dönülemez şekilde çalışma yetisini kaybetmiş ve verileri okuyamaz hale gelmiş demektir. Yine başta söylediğimiz gibi bu durumdaki tek seçenek profesyonel veri kurtarma hizmetine başvurmak olacaktır.

 

Resim 8 - Veri Hatası Döngüsel Artıklık Denetimi - data error cyclic redundancy check
Resim 8 – Veri Hatası Döngüsel Artıklık Denetimi – data error cyclic redundancy check

 

Tüm bu paylaştığımız durumlar, çok yüksek ihtimalle harici disk, sabit disk veya taşınabilir hard diskiniz ile yaşyabileceğiniz olası sorunları kapsayacaktır. Bu durumlarda yukarıda anlattığımız şekilde eğer cihazınız kurtarılabilir durumda sonucu çıkıyorsa, o zaman hızlıca yedekleme ve veri kurtarma programları için hangi alternatiflerin iyi olduğunu araştırmaya başlayabilirsiniz. Elbette bu durumların haricinde kalan farklı soru ve sorunlar da söz konusu olabilir. Hiç kimsenin hard disk hataları ve olası veri kayıpları ile karşılaşmaması dileğiyle…

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir